De Willemsvaart is genoemd naar Koning Willem I, die -op verzoek van Burgemeester Copes van Cattenburch- de aanzet heeft gegeven om een waterweg naar de kust te graven.

Het eerste deel, de Koninginnegracht, is gegraven tussen ongeveer 1826 en 1834. Het tweede deel, het Kanaal, is gegraven tussen 1854 en 1864.

Vanaf 1834 hebben schepen 100 jaar lang vele honderdduizenden toeristen naar de kust gebracht, eerst tot aan de Koninginnnebrug (die was wit en werd daarom al snel Witte brug genoemd) waarna men kon overstappen op koetsen en vanaf 1864 tot aan het Seinpostduin (bekend van het Panorama van Mesdag).

Op de foto hieronder is een rondvaartboot te zien bij de Haringkade (circa 1920), met op de achtergrond de brug bij de Nieuwe Duinweg.

Aan de kade liggen vele schepen (o.a. uit Amsterdam).

De foto daaronder is veel later gemaakt. De kades zijn de Badhuiskade en Havenkade. In de verte is Seinpost te zien (op de duintop waar Mesdag zijn Panorama liet ontstaan).

Foto : Piet Tuinebreijer

De toeristische boottochten hebben geduurd tot ongeveer 1968.

Toen besloot de gemeente Den Haag om een dam aan te leggen in de binnenstad, bij de Dr. Kuyperstraat. Die dam was noodzakelijk geworden vanwege het toenemend aantal auto's.

Na 1968 werd het stil op het water van de Koninginnegracht en Het Kanaal. De havens aan het eind werden gedempt en wat overbleef was een vergeten gracht.

Jaren lang werd de dam gezien als het 'einde' voor alle rondvaarten op de Koninginnegracht en Het Kanaal. De Willemsvaart zag en ziet diezelfde dam echter als een mooi 'begin' (punt) en mede dankzij wethouder Baldewsingh werd het in 2009 weer mogelijk om de toeristische boottochten op deze bijzondere waterwegen weer op te starten. Op verzoek van de Willemsvaart zijn (voorjaar 2009) twee nieuwe aanlegplaatsen gemaakt. Één in de binnenstad bij de bovengenoemde dam uit 1968 (ter hoogte van de Dr. Kuyperstraat) en één bij de Wittebrug (Madurodam).

Er is hierbij gekozen voor aanlegplaatsen in dezelfde stijl als de aanlegplaats die al voor 1900 bij de Javastraat te vinden was (zie foto hieronder).

Sinds het voorjaar van 2009 organiseert de Willemsvaart rondvaarten over de Koninginnegracht en het Kanaal tussen de Koningskade (Dr. Kuyperstraat), Madurodam en de Haringkade.